پژوهش نامه  فرهنگی هرمزگان 1،2

 

معمولا  هرگاه  دوست  یا اشنای از هرمزگان  به سراغم می اید  ، به جز خوردنیهای محلی  که  معمولا یا انواع خرما  و رطب می باشد یا میگو خشک یا  پشمک و کومیته  و یا سوراغ و مهیاو   و یا انواع  کونار ، امسال هم  عزیزی که تازه از بندر امده بود  حدود پبنج کیلو انواع مختلف کونار اورده بود   کونارهای خوش طعم وخوش مزه  و تعجب کردم از این  تنوع و کیفیت خوب کونارها .

       اما بخش دیگر  سوغاتی ها   ، غذاهای روح می باشند  ،  که اهمیتشان  از غذاهای اشکوم(شکم) کمتر  نمی باشند  ، این بار در جمع انواع سی دی های مختلف تصویری و سوتی  تعدای نیز کتاب و مجله  و نشریه بدستم  رسید که  هنوز  نتوانسته ام  همه انها بخوانم و یا گوش دهم    ولی در این میان  پژوهشن نامه فرهنگی هرمزگان  1،2   با چند مطلب تاریخی ، فرهنگی در ارتباط با منطقه هرمزگان  بیشتر توجه مرا بخود جلب نمود  ، البته می دانم  دوستانی که در هرمزگان هستند  این نشریات زودتر از ما ها غربت نشینان  بدستشان می رسد  و مطالبشان خوانده اند  وشاید برایشان تکراری باشد  ولی برای دوستانی که  دور از هرمزگان هستند  شاید جالب باشد  با هم   نگاه کوتاهی می کنیم به بعضی از مطالب این نشریه :

-جزیره هرمز  از سفرنامه ماهوان چینی -837هجری-1433 میلادی

نوشته منصور لوایی ، 

درباره  ماهوان فرمانده ناوگان تجاری چین به منطقه خلیج فارس و جزیره هرمز  ، چند سال پیش در بلاگ سورو در نوشته ای در باره اهمیت هرمز  ، خلاصه ای  راجع به نظرات ماهوان به هرمز اشاره کردم (      تسلط تیمور لنگ بر اسیای مرکزی و   خاورمیانه ، تصرف دمشق ، بغداد و اصفهان که  مراکز عمده تجارت در منطقه بودن ضربه بود بر تجارت و راههای زمینی ، در سال ۱۴۰۵ با مرگ تیمور لنگ  نا امنی و شورش سرار منطقه تحت سلطه تیمور فرا گرفت و عملا اقتصاد اسیا را به رکود کشاند . جاده مشهور ابریشم اهمیت گذشته خود را از دست داد و تجارت بین شرق و غرب اسیا از طریق  راههای  زمینی محدود یا غیر ممکن گردید ، در این  شرایت  حاکمان چین به فکر چاره افتادن  و با هوشار ( ساختن )  صدها کشتی بزرگ ، کاروان عظیم دریای راه انداختن و برای تجارت راهی اقیانوس هند  گردیدند *  .  فرمانده این کاروان بزرگ دریای به عهده  دریادار  زینگ هی  بود  ، اسم اصلی زینگ هی  ماهو  بود که معادل محمد در زبان چینی ان موقعه بود . ماهو که پدر بزرگش مسلمان  و از سرداران  مغول بود ، طی سفر  دریای خود که سالها به طول انجامید به هر جا که میرسید درباره زندگی و فرهنگ ان منطقه  تحقیق می نمود ، حاصل این نوشتها بعدا بصورت کتابی  منتشر گردید.   محققان اروپای از این کتاب استفاده زیادی نموده اند .     )اما نوشته اخیر که به همت منصور لوایی   گرداوری شده  یک مقاله نسبتا کاملی است  که تاکنون من به زبان فارسی  در باره حضور و دیدگاه ماهوان در جزیره  می خوانم  ،  ماهوان که خود از مسلمان یکی از بنادر جنوب چین    بود در دوران کودکی به همراه مردان خانواده اش برای حج به مکه رفته بود ، به فراگیری قران علاقه زیادی نشان می دهد و از اینطرق زبان عربی خوب فرا می گیرد و بعدها با کاروانهای دریایی تجاری چین به منطقه هرمز سفر می کند  و بعدها خود در چند سفر فرماندهی این کاروانها بعده دارد.

منصور لوایی به درستی دیدگاهای ماهوان در ان بخش که از هرمز بعنوان یک جامه فقط مذهبی  و مسلمان اشاره کرده برخورد می کند  و توضیح می دهد که  بخاطر تجارت و دادوستد هرمز با جوامع مختلف ، هرمز یک جامعه بسته و مذهبی نمی توانسته باشد ،  بخش دیگر این نوشته نظرات ماهوان درباره هرمز به قلم ماهوان ، می باشد و خواندن ان تا حدود زیادی ما را با جامعه ان روز هرمز و حتی زندگی روزمره مردم این جزیره اشنا می کند .

-نتایج سیاسی سقوط هرموز : نوشته ابتین امیری

اقای امیری  سقوط هرمز  بدست پرتقالیها  را  اغاز حضور دول استعماری در منطقه خلیج فارس  می داند ، و از نوشتهایش می توان برداشت نمود که سقوط هرمز بدست پرتغالیها  صرفا نتیجه قدرت توپهای پرتغالیها نبوده  ، بلکه  بخشی از ان متوجه ضعفها و بی تدبیری حکمان صفوی  و نبود یک نیروی نظامی دریایی در خلیج فارس  بوده است .

ابتین امیری در این مقاله  جنبه های مختلف ، اقتصادی ، سیاسی ، مذهبی ، نظامی و تجاری  ملوک هرمز  ، قبل از افتادن بدست نیروهای پرتغالی بررسی نموده و تا حدوی بیطرفانه توضیح داده است ، به جز در بخش مقدمه ای این نوشت ، که به " هویت و برتری عنصر ایرانی بر خلیج فارس " اشاره می کند ، با این اشاره ایشان می توان پی برد که اقای امیری  حاکمان ملوک هرمز ، را صرفا " عنصر ایرانی " می داند و از وجود مردم قلهات ، مسقط ، سهار و.... که هویت غیر ایرانی دارند ، در قدرت سیاسی و تجاری ملوک هرمز ، یا بی خبر است  ، یا اینکه انها را هم " عنصر ایرانی" می داند ، که این خود  گفتمان دیگری می طلبد .

- هویت ملی ایرانیان به روایت جنگ نامه کشم : نوشته

فرامرز خجسته - حسام الدین نقوی

-بررسی روابط تجاری ایران و هلند در دوره  های صفویه و افاشاریه در خلیج فارس  :نوشته

امیر رضوان تبار  - بهادر قیم

-مولفه های اگاهی ملی در سفر نامه ی سدید  ( سدید سلطنه کبابی ) نوشته: فرامرز خجسته - احسام الدین نقوی


مکان یابی روستای جدید  در شهرستان بستک  -  نگاهی دوباره به روند اخراج پرتغالیها از جزیره  قشم وهرمز  -  نخستین فصل حفریات جزیره هرمز - و..............

از جمله نوشتهای این شماره پژوهش نامه  فرهنگی هرمزگان 1،2 می باشند   در اینده برخی دیگر از این نوشتها  با هم مرور و نقد می کنیم ،

برای دست اندر کاران  این فصلنامه ارزوی موفقیت می کنم  با امید به اینکه شماره اینده هم پر بار باشد و انتشار شماره جدید  از طریق مختلف  به اطلاع ما دوستداران ، فرهنگ و تاریخ هرمزگان  برسانی ، فسیبوک یا بلاگهای هرمزگانیها جای خوبی برای این اطلاع رسانی است