سورو - هرمزگان

   جنگ بزرگ ناوگان دریایی انگلیس با پرتغالیها برای کنترل

                         تنگه  هرمز                  

          اهمیت استراتـژیک تنگه هرمز ، باعث گردیده که در طول تاریخ ، این منطقه شاهد جنگهای متعددی باشد که برای کنترل این ابراه ، بین قدرتهای مختلف در گرفته است .   مارکوپولو زمانی که به اروپا بازگشت ، انواع کالاهای شرقی از چین ، هند ، ایران ، و..... با خود به اروپا می برد ، انواع پارچه ابریشمی ، جواهرات ، ادویه ، مشک و عنبر و ...... این سوغاتی ها   و خبر رونق بازار شرق باعث گردید که قدرتهای ان زمان اروپا  با ساختن کشتیهای بزرگ و دور زدن افریقا  راهی اسیا گردند ، پرتغالی ها اولین گروهی بودند که به تصرف جزایر  و بنادر منطقه اقدام نمودند ، به دنبال ان ، انگلیسی ها ، هلندی ها ، فرانسوی ها ، اسپانیایها و .... هم راهی منطقه گردیدند .
 
پرتغالیها  که به اهمیت تجاری و استراتژیک جزیره هرمز پی برده بودند ،در  سال ۱۵۰۷ به فرماندهی الفونسو البوکورک وارد جزیره  هرمز شدند و در تاریخ ۱۵۱۵ میلادی عملا این جزیره به تصرف خود در اوردند . و حدود ۱۰۰ سال  بر منطقه حکومت کردند . هلندی ها و انگلیسی   که تسلط پرتغالیها در منطقه مانع اصلی  گسترش قدرت خود می دیدند .در پی ایجاد ارتباط با شاه عباس صفوی بودند که خود به تنهای قادر به بیرون راندن پرتغالی ها از خاک ایران نبود .  شاه عباس صفوی با دادن امتیازات کلانی از جمله واگذاری  تجارت منطقه ، معافی گمروکی  ، تقسیم  غنایمی که ار تصرف هرمز بدست می اید *  ، واگذاری بخشی از بندر عباس  به کمپانی هند شرقی انگلیس و هلند و ......  توانست  حمایت انگلیسی ها و هلندی ها  بدست اورد .

  سال ۱۶۲۰ انگلیس با فرستادن تعدای ناوگان جنگی از بندر سورت در شمال غربی هند به تقویت نیروهای  خود در تنگه هرمز می پردازد و مقدمه جنگی عظیم دریایی اماده می
 

                                             مسیر  حرکت ناوگان انگلیس  بطرف هرمز

              
 
        پرتغالی ها  برای جلوگبری از رسیدن کشتی های انگلیسی به تنگه هرمز  در اطراف جاسک و کوه مبارک دست به ضد حمله  می زنند



 
 
                                     نبردی که از سال ۱۶۲۰ به صورت پراکنده  بین  نبروی دریایی پرتغال با  نیروهای انگلیسی  اغاز شده بود  ، در اطراف جاسک به  درگیری  گسترده تبدیل گردید .
 

 بدین طریق   نبردی بزرگ بین دو قدرت استعماری  در می گیرد، نبرد بر سر کنترل  یکی از شاهراهای  مهم دریای  مسیری که سالیانه هزران تن ادویه ،شکر ، طلا ، ابرسشم و......... از ان عبور میکرد و میلیونها  تومان سود نصیب تجار می گردید  .
 
 هدف از نوشت این  مقاله نشان دادن  بخشی از تاریخ درگیرهای  قدرت های بزرگ در طول تاریخ در این منطقه می باشد ، جنگی که هیچگاه  منافع ما مردم منطقه مدنظر نبوده بلکه  سود کلان شرکت های بزرگ  هدف اصلی بوده  و ما تنها قربانیان این جنگها بودهایم . پرتغالی ها که پایگاه نظامی  خود  در   بندر جرون (سورو)  از دست داده بودند ( این بندر بدست نیروهای امام قلی خان گرجی  ازاد گردیده بود** ) ، از دست دادن هرمز برای انان معادل با پایان حکومتشان در منطقه بو د به همین خاطر با تمام قوا در مقابل ناوگان انگلیس  مقاومت می نمودند و بخشی از نیروی دریای خود از مسقط به هرمز فرا خواندند .
 
 
 
           ادامه نبرد دریایی  در اطراف  جزیره هرمز ، لارک ، قشم  و گلوله باران بندر جرون (سورو ) توسط  کشتی های پرتغالی
 
 
  
 

                            کشتی های  پرتغالی ، انگلیسی  در نبرد دریای

   در سال ۱۶۲۲ میلادی با شکست  نیروی دریای  پرتغال  ، جزیره هرمز هم به دست نیروهای انگلیسی و  ایرانی افتاد و پرتغالیها تسلیم گشتند و باقی مانده کشتی های پرتغالی به پایگاه خود در مسقط پناه بردند ، بیشتر کالاهای موجود در گمرک هرمز به دست نیروهای انگلیسی افتاد **** . ۲۱ اوریل ۱۶۲۲ هرمز ازاد گردید ، اما این ازادی به معنی ویرانی کامل هرمز هم بود ،جزیره باشکوه ، پر رونق واباد بعد از قرنها  شهرت جهانی  به مخروبه و جزیره  کم اهمیت تبدیل گردید .
 
                               



                      هرمز در زمان رونق و شکوه ، یکی ار مراکز مهم تجاری جهان بود                         
 


                           هرمز امروز   ، مغازه در جزیره هرمز سال ۱۳۸۵   
 
 بعد از جنگ کمپانی هند شرقی هلند و کمپانی هند شرقی انگلیس ، عملا  به قدرت اقتصادی و سیاسی نظامی منطقه تبدل گردیدند ، شهر جدیدی در شرق جرون(سورو) بنا نموده  و استحکامات نظامی ، تحاری در انجا بر پا نمودند ، این شهر بنامهای  گامبرون ، گامرون ، گمرو   و بندر عباس  مشهور گردید . اما جنگ قدرت پایان نیافته بود بعدها شاهد درگیری هلندی ها ، انگلیسی ها و نیروهای ایرانی  در منطقه خواهیم بود .
 
*  هزاران تن  کالاهای مختلف در گمرک هرمز  انباشته شده بود که قیمت انها سر به فلک می زد ، انگلیسی ها  که از این موضوع مطلع بودند ، ان را به عنوان پیش  شرط هم کاری  نظامی  با  ایران  مطرح کردند .
 
* *امامقلی خان  بعدها خود قربانی جنگ قدرت در دستگاه جکومت صفوی گردید و بدستور شاه صفی (سام میرزا) نوه شاه عباس ،به  همراه ۳ فرزندش سر بریدند  و حدود ۵۲ نفر دیگر ار فرزندانش کور کردند .
 
منابع : ارشیو  تاریخ دریانوردی  پرتغال  - ارشیو کمپانی هند  شرقی  هلند ،-  ارشیو   دریانوردی بریتانیای کبیر ـ  منابع اینترنتی گرجی های ایران .
 
گرجی های ایران : برای اشنا یی با گرجیها و نقش انان در تاریخ ایران و جنوب  به لینک بلاگ کرجیها در بالا مراجع نمایید .
 

      سفری به زنگبار  (بخش ۲) / تاثیر موسیقی افریقای بر موسیقی هرمزگان

    در بخش یک اشاره کردیم به تاریخ زنگبار و ارتباط تجاری بین نواحی جنوبی ایران و زنگبار  این رفت وامدها باعث گردید که به جز کالاهای تجاری که به سواحل هرمزگان اورده می شد   بخشی از فرهنگ شرق افریقا بخصوص موسیقی افریقای و زار نیز بوسیله جاشوان و دریانوردان به جنوب ایران اورده شود . ولی بخش عمده این جابجای فرهنگی  توسط کسانی انجام گرفت که تبار افریقای داشتند و بصورتهای مختلف به منطقه جنوب اوده شده و در انجا ماندگار شدند.
 
 بخش زیادی از این افراد توسط بازرگانان ایرانی و عمانی برای کار در لنج ها  ِ بنادر و خدمات مختلف بصورت انسانهای ازاد و نیمه ازاد و بعضا برده اورده شده بودند  بخش دیگر نیز توسط نیروهای پرتغالی  انگلیسی  و هلندی  برای کار در کشتیها  بندر ، خدمات عمومی و همچنین بعنوان سرباز برای مقابله با شورشهای محلی  و در کل برای حفظ منافع تجاری و مستعمره خود .
 
اما زمانی که نیروهای استعماری مجبور به ترک منطقه می شدند بحش زیادی از این افریقای تبارها مجبور به ماندن و زندگی در کنار مردمان بومی منطقه بودند . طی سالیان دراز این جمعیت افریقای تبار ( افرو - بندری )  بعنوان بخشی از ترکیب جمعیتی جنوب ایران در امده

فرهنگ غنی هرمزگان بخصوص بخش موسیقی هرمزگانی مدیون  حضور فعال این گروه می باشد . برای شناخت این تاثیر  و  ردپای موسیقی مختلف زنگباری در جنوب به معرفی چند نوع موسیقی زنگباری می پردازیم .
 
 
 


مسیری که موسیقی زنگباری  به همراه تجارت طی نموده ودر انجا بر موسقی بومی تاثیر گذاشته و بعضا از انجا تاثیر گرفته .
 
   <<    نگوما  >>
 
این نوع  موسیقی که اصالت بومی افریقای خود را هنوز حفظ نموده است   ، برای رقص  افریقای  بکار برده می شود  ، پایه  اصلی این موسیقی چند دهل تشکیل می دهد  و خود کلمه  نگوما  به معنی دهل می باشد .
 

        برای اجرای این رقص  از پر رنگا رنگ پرندگان و لباسهای رنگی اسنفاده می شود  که به همراه  صدای دهل  و حرکتهای موزون بدن رقصندگان  به مجلس  جذابیت خاصی می دهد .
 
    << اون یاگو >>
 
این یک نوع مخصوصی از موسیقی نگوما است که توسط گروه زنان برای  مراسم عقد و عروسی  در خانه عروس نواخته می شود  . در این نوع    موسیقی که شامل یک خواننده که دهل هم می نوازد و دو  دوهل نواز دیگر به  همراه  چند نفر که می رقصند ، خواننده به خواندن اشعاری می پردازد که در ان به عروس  شیوه زندگی جدید بخصوص مثال زناشویی  می آموزند .دهل هایی که  برای این اجرا بکار می برند عبارتند  از وایومی دهل بزرگی شبیهه به لیوا که توسط خواننده زن نواخته می شود و دو دهل دیگر به نام های ، ماساندو  و  کینگ کانگا  .
 
                                                  

  << موسیقی تــــرٌ ب >>
 
  این نوع موسیقی که امروزه بعنوان موسیقی ملی زنگباری مطرح وشناخته شده است در تمام  منطقه اقیانوس هند ، شرق افریقا  و منطقه خلیج فارس می توان رد پای ان را یافت ، این موسیقی ترکیبی است از موسیقی افریقای ، عربی ، هندی ، ایرانی و غربی . در این نوع موسیقی از عود ، نی ، ویلون ، کیبرد ، اکاردن ، بنجوی ژاپونی ، دمپک  و دهل استفاده می شود . این نوع موسیقی در مراسم عروسیها ، در اکثر مجالس رسمی  در سرا سر منطقه زنگبار اجرا می گردد .
 
سلطان برگاش یکی از حاکمان عرب زنگبار  در سال ۱۸۸۰ زمانی که به حکومت رسید به تقلید از در بار شاهان ایران و هند برای در بار خود به تشکیل دسته موسیقی پرداخت، برای اینکار استادان موسیقی از مصر به زنگبار دعوت نمود وشاگردانی برای فراگیری فن موسیقی به مصر اعزام نمود .
 
 
 


       موسیقی ترب علرغم میل سلطان بعد از چند سال به جای زبان عربی ، زبان سواحلی  بر ان تسلط  یافت  و به طور کلی  تحت تاثیر فرهنگ زنگبار قرار گرفت که یک جامعه چند فرهنگی بود  .( افریقای-عمانی - ایرانی -هندی واروپایی )  بدین طریق شکل جدیدی موسیقی در زنکبار گسترش پیدا نمود که به تــــرٌ ب معروف گشت. بطورکلی موسیقی ترب به موسیقی ساحلی هم معروف است ، چون ساحل نشینانی که از بنادر مختلف خلیج فارس و هند به افریقا سفر می کردند  فرهنگ موسیقی افریقای نیز با خود به کشورهایشان می بردند.    
 
  << موسیقی مذهبی - مولودی >>
 
     مولودی  یک نوع دیگر موسیقی زنگباری است  در گذشته  توسط زنان و مردان  اجرا می گردید و اکثرا اشعار مذهبی وستایش از حضرت محمد  می باشد . این موسیقی در حال حاضر  فقط توسط مردان  اجرا می گردد .  دف تنها دهلی است که در این مراسم نواخته می شود این موسیقی بر گرفته از فرهنگ افریقای  اسلامی می باشد . نظیر این مراسم در استان هرمزگان اجرا میگردد و از دف برای این مراسم استفاده می گردد . 
 
                                                                                                      



                                            اجرای مراسم   مــــــو لــــــو دی در زنگبار

 
 
                                                       <<‌ بـــــنــی  >>

بنی  در مراسم عروسی و  شادیهای مردم برنامه اجرا می کنند و بیشتر به تقلید  و اجرای اشعار خوانندگان موسیقی تر ب مپردازند . موسیقی بنی که از یادگار موسیقی غربی دوران استعمار باقی مانده  موسیقی  نظامیان انگلیسی ، فرانسوی و پرتغالی بود . 

 به جز انواع موسیقی که در بالا نام بردیم  موسیقی مختلف دیگری نیز در زنگبار   وجود دارد که با برخی از انواع موسیقی هرمزگانی شباهت دارند  .
 
 
 



       دهل نوازان زنگباری 

   حضور  و نقش محوری دهل در  در انواع موسیقی  زنگباری   به راحتی می توان دید . همین نقش دهل در مویسقی اصیل بندری هم شاهدیم . در موسیقی گروه زیبا شیربون *  در حالی که زیبا دهل کسر می نواخت ، زلی و نصره  دوهل گپ و پی په به صدا در می اوردن .
 
در موسیقی ساز ( لوطی ) در کنار سا ز و دمپک باز شاهد حضور دهل گپ و دهل کوچکتر هستیم . در موسیقی نوع جفتی  مثل گروه جهله  در کنار جفتی  دو دهل حضور  ثابتی دارند . در موسیقی زار   و اجرای رسمی و اصیل  ان  چند دهل  پایه ثابت مراسم تشکیل می دهند . در قدیم کمتر  بومی* ( یک نو لنج باری )  پیدا می شد که در  ان چند  دهل اویزان نباشد ،



در کنار موسیقی، رقص افریقای   در جنوب ایران بخصوص هرمزگان  تاثیر زیادی  داشته  و معروفترین رقص   هرمزگانی  سرکنگی*   و  کو ن پ رون *   ریشه در رقص افریقای دارند ، در زنگبار ، سومالی ، اتیوپی و اریتره  شاهد این دو نوع رقص در اکثر مراسم  عروسیها هستیم .
 
زار و موسیقی زار هم یک بخش دیکر از تاثیرات فرهنگی  حضور  افریقای تبارها در  هرمزگان  می باشد  که پرداختن به ان نیاز به تحقیق بیشتری دارد .
 
 برای شنیدن موسیقی هرمزگانی و مصاحبه با هنرمندان هرمزگانی به  سایت هرمزگان دات نت مراجع نماید ادرس سایت در قسمت لینک دوستان در بالا  موجود می باشد.
 
 
 
 .................................................................................................................
 
* گروه زیبا شیربون به جز نوازنده جفتی که مرد بود ( اقای دوستک ) بقیه همه زن بودند ، زیبا ، نصره   و زلخا ( زلی )  این گروه سالیان دراز به اجرای موسیقی در عروسی های بندر مشغول بودند    ، هم اکنون زلی تنها باز مانده گروه به باز سازی گروه پرداخته و شادی بخش محافل عروسی های  بندر عباس می باشد .
 
 * بوم یک نوع لنج باری که در بندر کنگ و لافت  ساخته می شوند و تاریخ این صنعت به بیش از هزار سال پیش بر می گردد .
 
* کون پ رون  - یک نو رقص  باسن 

*  سرکنگی  رقصی ضریفی که با ریتم موسیقی شانه ها  را می لرزانند و در بعضی مناطق هرمزگان  تمام بدن را .
 
    در سفر بعدی بادبانها بر می کشیم و راهی هند می شویم سری به  بمبی و گجرات میزنیم وبه جستجوی فرهنگ مشترک هزار ساله بین هرمزگان و هند می پردازیم .
  

شروع  فصل صید میگو ،  نگاهی به صید و صیادی در منطقه بندر عباس

صید سنتی و  کار برد  اقتصاد  محدود          هر ساله  هزاران  نفر از  ماهیگیران  هرمزگانی با نزدیک شدن مهر ماه  ، خود را برای صید میگو اماده  می کنند . انتظاری طولانی  سر  می رسد به این امید که سهم خود را از دریا  دریافت کنند .   برای  اشنای بیشتر با  صید میگو  و نقش اقتصادی ان در زندگی مردم جنوب نگاهی می کنیم  به چگونگی صید ، روشهای موجود و تاریخچه صید میگو به شیوه کنونی ( ترال کفی ، کف روب )  .  تا حدود ۴۰ سال پیش صید میگو بیشتر به شیوه ساده و اپتدای انجام می گرفت که چندان  ارزش اقتصادی نداشت ، مشتا ، چل و  پارو   روشهای بودند که برای  گرفتن میگو بکار می بردند.                                   یک نوع مشتا که برای صید ماهی و میگو  استفاده می شود                                   پارو روشی ساده و قدیمی برای صید ماهی و میگو  میگوی  خلیج فارس  دارای ارزش غذای  بالای می باشد  و  یکی از  خوشمزه ترین میگوهای  دنیا است  و در بازارهای ژاپن و اروپا  به قیمت بالای به فروش می رسد . ( کیلوی ۳۰ تا ۴۰ دلار ـ میگو درشت ، گامبا ) . همین  مسله باعث گردید  که در دهه ۴۰ چندین شرکت خارجی با  دولت ایران برای کسب اجازه صید در منطقه هرمزگان  وارد  گفتگو شوند . رژیم شاه هم بادریافت مبلغی ، بدون تحقیقات کارشناسانه ، اجازه صید نامحدود به این شرکتها صادر می کند . این مجموعه  شامل یک کشتی بزرگ مادر(  مجهز به سرخانه ، تنل انجماد    وبسته بندی)   و دهها کشتی  ماهی گیری  بود، هر کدام از کشتی های ماهیگیری دارای ۳ تور  کف روب  و به صورت سه شیفته صید می کردند ، این روش صید  در طول چند سال بزرگترین ضربه به نسل میگوهای منطقه هرمزگان  وارد نمود .     کشتی های  مجهز صید میگو  با چند تور                                                     روش صید بصورت کف روب ( ترال کفی ) روش کف روب  صید ماهی و میگو ، یکی از مخربترین   شیوه صید می باشد  زیرا در این نوع صید ، تور  تمام  موجودات دریای  در مسیر خود  به داخل تور هدایت نموده  حتی  کالنگ* ، ملابوخون**  و دهها نو موجودات ریز و درشت ، زیرا در این روش یک کف تور  که به زنجیر یا  وزنه مجهز است  به روی کف دریا  گشیده می گردد و همه چیز به داخل تور  جاروب می کند. بخاطر همین نقش تخریبی زیست محیطی این روش ، اکثر کشورهای پیشرفته دنیا استفاده از تور کف روب شدیدا منع نموده اند  . اما در ایران بیش از  چهل سال است که از این روش استفاده می گردد و تا کنون تلاش جدی برای تغیر این روش انجام نگرفته است . با باز شدن پای شرکتهای خارجی صیادی به منطقه در زمان شاه  و ادامه این روش بعد از انقلاب  عملا  ذخایر میگو در منطقه به شدت کاهش پیدا نموده وبه زیر ۳۰٪ رسیده است  بطوری که در سال فقط ۳۰ تا ۴۵ روز اجازه صید داده می شود . سهم ماهیگیران بومی از ذخایر دریای منطقه در دهه چهل  ماهیگیران هرمزگانی با تقلید از روش شرکتهای خارجی و با به کار بردن  تور کف روب  توانستن به منبع اقتصادی مهمی دست یابند ، گرچه  قدرت صید انان یک دهم    کشتی های خارجی نبود ولی باز نسبت به مشتا ، چل و  پارو  ،  بازده اقتصادی بالای داشت .  بعد از انقلاب  نه تنها  کشتی های خارجی ،بلکه چندین شرکت ایرانی وابسته به   سرمایداران حکومتی با اجاره کشتی های خارجی  وارد بازار صید شده و عملا  عرصه بر صیادان  بومی تنگ نموده  و ذخایر میگو به حداقل کاهش دادند . در این میان شیلات هم هیچ کمکی برای گذار از صید سنتی به صید صنعتی  به  ماهیگیران بومی  نکرده  بلکه خود بصورت مانعی  در امده  است . در مقابل  چندین شرکت صید صنعتی بوجود امده  که یا وابسته به ارگانهای  رژیم  و یا  وابستگان  حکومتی هستند ، صید صنعتی کیش ، کشتی فارسی متعلق به  ایران مارین سرویس ، ناوگان فردوس با ده فروند گشتی که سه فروند ان متعلق به  اقای هاشمیان  خواهر زاده رفسنجانی است ( فردوس۱-۲-۳ )  و.............، بدین طریق مافیای اقتصادی بر باقی مانده  ذخایر دریای منطقه  چنگ انداخته و هر روز دامنه فعالیت خود گسترش می دهند .  مهر ماه در راه  است و  ماهیگیران هرمزگانی به امید  صید خوب روز شماری می کنند ، حسن ، غلوم ، صالح ، موسی ، عبدل و........ به بچه هایشان قول دادند که برایشون  جوتی* ، کمیس* و پاتولون* نو بخرند ، و به عیالشان وعده یخچال نو  حصیر نو  جیمه و  چادر نو ، به مهر ماه چیزی باقی نمانده است  ، ایا  وعده ها عملی خواهد ؟ ایا دریا به قول خودش وفا خواهد کرد ؟  روشهای مختلف ماهیگیری  مدر کنار صید میگو  ، صید ماهی  با توجه به تنوع  و گسترش ان  دارای  اهمیت خاصی در زندگی  مردم  جنوب  می باشد .  متاسفانه  استفاده از شیوه های سنتی و لنجهای کوچک وغیر مجهز باعث گردیده  دامنه صید به ابهای ساحلی  محدود گردد  و نتوانیم   در ابهای عمیقتر  که امکان صید بیشتری و جود دارد  ، فعال باشیم . نیاز به کشتیهای مجهز صیادی که بتوانند در ابهای عمیق صید  بکنند  و استفاده از انواع  شیوهای پیشرفته  صیادی ، تنها راه  برای نجات ماهیگیری  بعنوان منبع در امدی برای ساکنین  جنوب  ، ی باشد . گذار از شیوه  قدیمی صید به صید صنعتی بدون کمک دولت و تعاونیهای صیادی امکان پذیر نیست . صید بو سیله  قلاب ماهیگیری به روش قدیم - کاغر                                                  صید با قلاب به روش جدید          صید تعقیبی برای شکار گله ماهی ها                                   صید به شیوه ترال میان روب برای ماهی های سطح زی و نیم       سطح زی . صید محاصره ای برای شکار گله ماهی                                کلگر (گرگور) برای صید ماهیهای مثل، سنگسر ، سرخو ، چمن ، سافی ..    یک نوع صید انتظاری برای ماهی تن ، شیر ، کر     و کولی              صید محاصره ای ساحلی،                                                 میگ گپ ( گامبا ) میگ سر تیز انواع میگو و صیدگاه میگو در هرمزگان منطقه صید میگو در استان هرمزگان  شامل   منطقه  جاسک - سیریک - کوهستک-هرمز تا  طولا  در شمال جزیره قشم  می باشد.  انواع میگوها  در مناطق مختلف متفاوت می باشند ، در اصطلاح ماهیگیران هرمزگانی  اسامی انواع میگوها به این صورت می باشند ، میگ گپ( درشت) ، میگ سرتیز ، میگ نرک، میگ چکو ، میک گنتک، میگ ببری ، میگ لافتی . اسامی میگوهای منطقه هرمزگان در زبان فارسی ، میگو موزی ، میگو سفید ، میگو خنجری،میگو هندی  و میگو ببری .  میگو موزی  بیشترین نوع میگوی منطقه تشکیل می دهد حدود  ۵۰٪  .            با امید به اینک  فصل صید خوبی در پیش باشد  و  زحمتکشان  ساحل نشین  هرمزگان بعد از یک سال انتظار با بی مهری دریا رو به رو  نگردندن .      ای خدا صبح نماز بیدار ابوم از خو ناز         لیح و پارو خو  اسم به هوای دریا ارم       مرد ماهیگیروم مه ای خدا خرج زندگی خو مه از تو مــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــو ا       ( صالح یکی از خوانندگان هرمزگانی ) *کالنگ=صدف    - مولا بوخون= ستاره دریای   - کمیس= پیراهن    -پاتلون=شلوار   -  جوتی=کفش  -کاغر= قلاب ماهیگیری   *استفاده از  تور ترال میان روب بهترین شیوه برای جاگزینی ترال کف روب است ،این شیوه(ترال میان روب ) در اکثر کشورها استفاده می شود. * در قدیم  مشتا  تماما از مهر ( شاخه در خت خرما ) می ساختند  و نیازی یه تور نبود  این یکی از قدیمیترین شیوه صید در منطقه  هرمزگان بود . بعدها از تور  استفاده نمودند که به این  شیوه  چل  می گفتند  ولی امروزه  از مشتا دیگر خبری نیست  و اگر باشد  خیلی محدود است  به همین خاطر  مردم  کلمه مشتا برای چل هم بکار می برند . این روش صید به جزر و مد اب  بستگی دارد . مشتا از نوع صید انتظاری است .

الوده ترین دریاهای  جهان سرازیر شدن سالانه حدود یک میلیون  تن مواد نفتی بوسیله کشتی های مختلف و سکو های حفاری  و حدود  ده میلیون تن پساب شهری و صنعتی  به خلیج فارس ، ابهای این منطقه بعنوان الوده ترین  دریای جهان تبدیل نموده  است . این الودگی مهمترین و عمده ترین خطری است که محیط زیست منطقه  تهدید می کند  و هم اکنون تاثیرات مخرب ان بر محیط زیست منطقه می توان مشاهده نمود .     عکس هوایی  ار ابهای الوده  بین بحرین و سعودی                            عکس هوای از لکه های نفتی  در ابهای خایج فارس  ( عکس از فاصله چند کیلومتری )    الودگی ابهای  خلیج فارس جان انسانها تهدید  می کند    ماهی و دیگر فراوردهای دریایی  در منطقه به علت بالا بودن الودگی ابها  حامل مقدار زیادی مواد سمی هستند که می توانند بر سلامتی انسانها  تاثر مستقیم بگذارد  . ازمایشاتی که اخیرا بر روی ماهیهای صید شده در خلیج فارس انجام داده اند نشان می دهد که درصد موادی چون جیوه و سرب در این ماهیها به درجه رسید که می تواند مصرف ان در طولانی مدت سلامتی انسانها بخطر اندازد .                                                                            پرندههای  الوده به   مواد نفتی  در سطح  دریا                      نابودی محیط زیست و تاثیر ان بر جانوران دریایی در خیلیج فارس   صدها تن مواد نفتی با نشست در کف دریا و ساحل  باعث از بین رفتن مرجانها و علف های دریایی  و جنگلهای  هرا   می گردند که خود زیستگاه و منبع  تغذیه صدها نو از جانوران دریایی هستند ، تخریب محیط زیست در ابهای خلیج فارس عملا زندگی بخشی از حیوانات دریای به خطر انداخته و در طولانی مدت می تواند به نابودی کامل  و انقراص نسل این حیوانات گردد.                                                                          مرجان   زنده                                                         مرجان  مرده در اثر الودگی                                           منطقه مرجانی خلیج فارس  به رنگ قرمز مشخص گردیده است           حیواناتی  نادری  که بر اثر این الودگی از بین دارند می روند  در اینجا اشاره کوتاهی  می کنیم به بعضی  از این  جانوران نادر در ابهای خلیج فارس  ، اکثر این جانوران  برای تنفس مجبورند به سطح اب بیایند و مستقیما با مواد نفتی سطح اب تماس حاصل نموده و یا از طریق تغذیه ماهی های الوده  ، مسموم گشته واز بین می روند . ۱- نهنگ : در خلیج فارس چند نوع نهنگ  زندگی می کند که در سالهای اخیر بعلت الودگی دریا  و تردد بیش از حد کشتیها و گسترش  ماهیگیری  و کاهش ماهیهای ریز ( متوتا ، کاشغ ،مومغ و...... ) و پلانگنونها *  ، تعداد انها  رو به کاهش نهاده است.                                  نهنگی  در ساحل  هرمز   - عکس از  روزنامه ایران  ( این یک نوع کولی کر است  روزنامه ایران به اشتباه ان را نهنگ نامیده )                                                                  ۲- کولی کر ( کوسه نهنگی ) این نوع کوسه به علت بزرگی ان  به کوسه نهنگی معروف می باشد  ، از ا لحاظ تغذیه هم مثل نهنگ بوده  و ماهیهای ریز و پلانگتون غذای اصلی  کولی کر می باشد . در هرمزگان  به کولی کر معروف می باشد ، چون در قدیم که این نوع کوسه برای روغنشان (سیفه) ** صید می کردند ، قایق های تا نزدیکی کوسه پیش می رفتن ،بدون اینکه کوسه فرار کرده باشد ،به همین خاطر می گفتند که این کولی کر است . از جگر این کوسه که ۳/۱  وزن بدنش بود  روغن می گرفتند .                                         کولی  کر  (  کوسه  نهنگی )  ۳-گاو دریایی : که به انگلیسی ان را دوگونگ  و در بندرعباس به مچ یا مشک (به علت شبیح به مشک بودن )  معرف است  یکی از حیوانات نادر در ابهای خلیج فارس می باشد ، علفخوار می است و چمن های دریای عذای اصلی اش می باشد  وزن ان بعضی وقتها به ۴۰۰ کیلو میرسد و تا ۳ متر رشد می کند .برای تنفس به سطح اب می اید  ، تا ۷۰ سال عمر میکند . در ابهای کم عمق ساحلی زندگی می کند هربار فقط یک بچه می زاید .      متاسفانه  نه تنها الودگی ابها این حیوان را تهدید می کند بلکه  گسترش بنادر ، اسکله، جزایر مصنوعی ، تردد قایق ها  و تورهای  ماهیگیری نیز خطراتی هستند که  گاو دریای خلیج فارس با ن روبرو است . هم اکنون تخمین زده می شود که حدود ۷۰۰۰  گاو دریای در خلیج فارس باقی مانده اند که اکثرا در قسمت جنوبی خلیج  پراکنده اند و در شمال خلیج سالها است که دیگر دیده نمی شوند . ۴- انواع لاک پشتها ، دولفین ها و پرندگان دریای می توان نام برد که مستقیما  نسل انها به علت الودگی دریا ، نابودی زیستگاه و کمبود غذا ( به علت صید بی رویه )  ، رو به کاهش نهاده  و در اینده  خطر انقراض نسل انها پیش بینی می شود .      روزانه صدها کشتی  حامل میلیون ها تن نفت  از خلیج فارس راهی سراسر جهان می وی شوند و میلیاردها  دلار سود نصیب شرکتهای بزرگ نفتی و کشورهای صادر کننده نفت می گردد . اما انچه نصیب خلیج فارس  می گردد چیزی نیست  جز فاجعه ، نا بودی محیط زیست و نابودی بخشی از اقتصادی بومی ( ماهیگیری ) . اگر یک هزارم  انچه از نفت بدست می اورند ، خرج حفظ میحط زیست  و جلوگیری از الودگی ابهای خلیج فارس می گردید ، امروزه با چنین خطری  رو برو نبودیم .  × برای خواندن یکی از مطالب در باره  الودگی ماهیهای خلیج فارس اینجا کلیک کنید  × اطلاعات بیشتر در باره گاو دریای و زیستگاه انان . اینجا کلیک کنید

چنگ ( قیچک ) و چنگ نوازان هرمزگانی موسقی هرمزگان-۱

چنگ ، سازی که  صدای ان رو به خاموشی است استان هرمزگان  از لحاظ   تنوع موسیقی ، یکی از غنی ترین  استانهای ایران  می باشد ولی متاسفانه از طرف دولت برای معرفی این هنر  ، تحقیق ، انتشار و ثبت این اثار کاری جدی و علمی انجام  نگرفته است . نوشتهای پراکنده   و سطحی در بعضی نشریات و تلاش فردی افراد دلسوز  ، نتواسته  این هنر مردمی که بخش مهمی از فرهنگ جنوب کشور تشکیل می دهد به دیگران معرفی ، منتقل و مانع  زوال ان گردد. از گروه زیبا شیروان (    زیبا گلناری          ) ، نصره ، دوستک و زلخا  چیزی جز نامی باقی نمانده است،  تعدادی کاست مویسقی با کیفیت  پائین تنها یادگار این گروه اصیل بندری است واین درحالی است که اکثر نوازندگان  گروه زیبا دارفانی وداع گفته و دیگر امکانی برای تبت و ضبط کار این هنرمندان  اصیل هرمزگانی  و جود ندارد . افسوس  و صد افسوس   یک  نوع چنگ                                         سیف الله ( گدوکو)   با چنگش  سالهای اخر عمرش چنگ یکی از سازهای  محلی استان هرمزگان و بلوچستان می باشد و از گروه سازهای زهی است . در بلوچی  سرود نامیده می شود در فارسی به قیچک معروف است ( که یک کلمه ترکی است )  ، در هند و پاکستان به نامهای  سریندا ، سراندو  و سرنگی  شناخته می شود .  تا سال ۱۳۴۳ این ساز در ایران کمتر می شناختن ،  در سال ۱۳۴۳ فرامرز پایور ( استاد سنتور )   با تشکیل گروه سازهای ملی  ، که همان اعضای گروه  فرهنگ ملی بودند ، قیچک را رسما در کنار دیگر سازهای ملی بکار گرفتند .  برای اینکه چنگ بتواند با دیگر سازهای ملی  همراهی کند  تعغیراتی در ساختمان و کوک ان انجام دادند و هم اکنون سه نوع قیچک در اجرای موسیقی ملی بکار گرفته می شود ، قیچک سوپرانتو ، قیچک التو  و قیچک باس .                                          بخشو  و چنگش ،  از دوستان و شاگردان  گدوکو                         چنگ در استان هرمزگان بعنوان بخشی از موسیقی گروه  لوطی شناخته می شود و در گذشته همراه ساز و دهل لوطی ها  یک نفر چنگی هم بود که اغلب در مراسم عروسیها در ساعات خاصی  چنگ با  صدای زریف و گیرای خود مجلس عروسی شاد می کرد ، معمولا  صبحها و بعد از نهار که مجلس شلوغ نبود چنگی با چنگ خود برای خانواده عروس و داما د و مردمی که حاضر بودند به همراه دمپک  و گاهی همراه دهل کسر می نواخت .  موسیقی لوطی  چی    بنا به بعضی از نوشته ها و روایات بخشی از موسیقی  کولیها   است  در بعضی از مناطق شرقی هرمزگان و  بلوچستان در گذشته به این گروهها  لولی  و لوری می گفتند  .  روایت است که بهرام گور از پدر زنش که حاکم یکی از مناطق شمال غربی هند بود  ، می خواهد  که دوازده  هزار نوازنده  مختلف   با پرداخت  مقداری پول و خوارکی سوار بر اسب   یا  الاغی راهی  منطقه ایران نماید ، انها موظف بودند که از طریق  نوازندگی و خو انندگی  امر معاش کنند ، جدا از این روایات   این  نوع موسیقی بخشی از موسیقی  شرق هند بخصوص ایالت راجستان  و گجرات  تشکیل می دهد .   بیست سال  پیش  در ایالت راجستان  به صدها نوازنده  دوره گردی بر خوردم که به همراه چنگشان در سراسر این استان از طریق  نوازندگی و خوانندگی  روزگار را می گذراندند ، وقتی از این نوازندگان دوره گرد هندی راجع به موسیقی  و رابطه انها با موسیقی سوال کردم ، گفتند ؛؛ ما با صدای سرندی به دنیا می ایم و با صدای ان به ان دنیا بدرقه می شویم .  هنوز در بعضی نقاط بلوچستان از چنگ در مراسم عزاداری  استفاده می شود که به موسیقی وزبت معروف است . چنگ یا  سرنگی برای اولین بارقبل از استقلال هند     توسط  منیر سرحدی   از روستاها به شهر اورده شد و در یکی از سالنهای شهر دهلی   در حضور مقامات  هندی و انگلیسی  نواخته شد و از این تاریخ سرنگی به دنیای خارج نیز  راه یافت ودر نقاط دیگر هند نیز رواج یافت ، منیر سرحدی بعنوان  یکی از بزرگترین نوازندگان  چنک در تاریخ این ساز شناخته  شده است .     غلام وطن دوست یکی دیگر از نوازندگان چنگ در هرمزگان - عکس از بلاگ سیاورشن چنگ  یا سرود  در بلوچستا ن نه  تنها در مراسم  عروسی و عزا  از ان  استفاده می شود بلکه در  مراسم گوات یا گواتی که شبیح  مراسم نوبان در استان هرمزگان است ، نیز استفاده می شود .دو ر محمد ،  رسولبخش زنگیشاهی ، علی چابهاری   از نوازندگان شناحته شده و چیره دست چنگ در بلوچستان بوده اند .  چنگ نوازان  هرمزگانی کوچالو  یکی از پیشکسوتان و استادان چنگ در استان بود  که شاگردان زیادی تربیت نمود و سبکهای جدیدی از چنگنوازی از خود به جا گذاشت  ، سبک لوطچی چنک در موسیقی  بندری از یادگار کوچالو  است ، متاسفانه از کارهای این استاد  هیچ اجرای بصورت ضبط شده موجود نیست کدوکو   یکی دیگر از نوازندگان چیره دست چنگ بود که چند سال پیش در فقر و بدبختی از دنیا رفت . گدوکو به جز اینکه همراه گروه لوتی ها  چنگ می نواخت ، بیشتر در مراسم های کوچک  و گردشها  که جوانان ترتیب می دادند شرکت می کرد .دارای سبک خاصی نبود ولی مجلس را خوب گرم می کرد ، همیشه می گفت اول با چند پیک  خودم گرم شوم بعد چنگم گرم میشود ، گدوکو به همراه خانواده و چند نفر از گروهش سالها بود که در  روستای شهرو  زندگی می کرد و در همانجا نیز با چنگش وداع نمود .  بخشو    از نسل جدید چنگ نوازان  هرمزگانی است  که به خوبی و راحتی چنگ به صدا در می اورد  وی سالها  با گروه گدوکو  همکاری می کرد  و  ساکن شهرو می باشد .  غلام وطن دوست  از چنگ نوازان مینابی  و  نوازندگان ماهر این ساز در استان می باشد  برای اطلاع بیشتر راجع به وطن دوست به مقاله که سیاورشن در همین باره نوشته  مراجعه می کنیم                                                 جمشید میر رستمی جمشید میر رستمی ( جمشیدک)  متولد ۱۳۳۸  فرزند احمد ، یکی از بهترین  نوازندگان   چنگ در استان هرمزگان می باشد  وی نواختن  چنگ را پیش پیر بخش بلوچ فرا گرفت و به زودی معروف گردید ،  وی یکی از جوانترین  نوازندگان چنگ بود که در مراسم رسمی و عروسیها  هنر نمایی می کرد . تسلط جمشید  در نواختن چنک باعث گردید که در مدت کوتاهی در سراسر استان شناخته شود . نوازندگی جمشید مرا به یاد کوچالو  می انداخت که همیشه چنگ در بغل  با ارشه  ( کمان) که از موی دم اسب بود چنان می نواخت که کسی نمی خواست حتی بر ای  لحظه از ان دور شود . جمشید میر رستمی  در حال حاضر می توان  بعنوان بهترین نوازنده  چنگ ( قیچک ) ایران معرفی نمود ولی متاسفانه از  خلاقیت و مهارت این هنرمند برای گسترش و ترویج این هنر استفاده نشده است و شهرت وی فقط در چهار چوب استان هرمزگان و در بین  عاشقان موسیقی اصیل هرمزگانی  باقی مانده است و برای دست اندکاران موسیقی در کشور  چهره ناشناخته است  و حتی یک  ضبط خوب از کارهای ایشان انجام نگرفته است . به جز افرادی که در بالا نام بردم  دهها نفر  دیگر  نیز  در استان هرمزگان هستند که چنگ می نوازند و  برای ما ناشناخته اند ، که امیدوارم دوستان  با معرفی این نوازندگان حداقل یادی از انان کرده باشیم .  انچه بر گروه  زیبا شیروان ،  کوچالو ،     گروه  بابا درویش  و ما ما حنیفه رفت ، نگذاریم که این بار  در باره  جمشید  میر رستمی و صدای جادویی  چنگش تکرار  شود ،  همت  کنیم  از هر طریقی که می توانیم  از باقی مانده  انواع موسیقی هرمزگانی ارشیوی با کیفیت خوب تهیه نمایم و در گسترش  و حفظ فرهنگ و هنر  استانمان کوشا باشیم . در قسمت کامنت پست قبلی من ( موسیقی زار ) ،  استاد گرامی اقای سعید شنبه زاده  ، در همین رابطه پیشنهاد همکاری داده بو د  که امیدوارم  دوستداران موسیقی هرمزگانی ضمن توجه به پیشنهاد این دوست عزیز  نظر و پیشنهاداتشان  مطرح نمایند  ، تا بتوایم با هم گامی مثبت در این راه برداریم .   ** - برای شنیدن  صدای سرندی به سبک هندی و کارهای منیر سرحدی اینجا کلیک کنید   ** - برای شنیدن صدای چنگ به سبک بندری به سایت هرمزگان  مراجعه کنید در بخش موسیقی  روی چنگ کلیک کنید

          

نامه به حسین  کسرنواز پنج ساله هرمزگانی                                                       یک استعداد ناب !            جمبو* حسین ، خیلی خوشحال شدم  وقتی که دیدم  تو هم مثل من دهل زدن دوست دارید  من هم بچه هستم  و از حالا دوستدارم که نگوما ** بزنم   ولی پدرم می گوید تو باید با دجمبی *** شروع کنید  .   وقتی عکس تو را دیدم به با با م گفتم  بریم پیش حسین ، گفت  خیلی دور است  ، گفتم نمی  تو نه دور باشه  ، چون تو گفته بودی که  تو جاهای خیلی خیلی دور ، انطرف دریاها ، بچه ها رنگش فرق می کنه دهلشان  فرق می کنه ، ولی دهل حسین  مثل دهل پدر بزرگه و رنگ حسین هم مثل رنگ منه !  با با چیزی نگفت  به دهل  های پدر بزرگ که در گوشه اطاق اویزان بودند ،  خیره شده بود و نگاه می کرد   نگاهش خیلی طول کشید وقتی روشو بر گردوند چشماش  خیس شده بود مثل بچه های که گریه کرده باشند.  دوباره گفتم حالا بریم پیش حسین  اون کسر میزنه  من د جمبی ، تو هم  نگوما  بزن ، پسرم  برای رفتن پیش حسین باید از هفت دریا عبور کنیم ، سوار کشتی بشیم ، خوب پس جسین چطور رفته ؟ پسرم جسین نرفته  ، پدر ،پدر ،پدر  ،پدر بزرگ جسین بازور بردنش   انجا فروختنش ، مگر ادم می فروشند ؟ وقتی بزرگ شدی  رفتی مدرسه   از معلم بپرس  ! ، بابا دیگه حرفی نزد  مثل اینکه ناراحت شده بود  .   قردا صبح  که با با سر حال بود  و مثل همیشه می خندید  ، دوباره سوال کردم ، چرا دهل حسن  مثل دهل پدر بزرگه ؟ با با دوباره ساکت شد ولی این بار گریه نکرد ، رفت سراغ دهل های  پدرش  و رو به من گفت ، پسرم  این دهلها همیشه با ما است  هروقت بچه به دنیا می یاد دهل مزنیم  و همه با خبر می کنیم  وقتی عروسی دهل می زنیم  وقتی کسی می میره  دهل می زنیم  و قتی پدر بزرگ زنده بود ، هر وقت دشمن  حمله می کرد با دهل به هم خبر می دادیم  که فرار کنیم یا بجنگیم ،با با دوباره  ساکت شد  ، گفتم پدر پدر بزرگ  حسن چرا دهل با خودش برده  ؟  گفت  انها هم با همین  دهل جشن می گیرند   وهر وقت دلشون برای ما تنگ شد  دهل می زنند  و با دهلشون با ما حرف می زنند  .. حسین  من  هر روز  ظهر می روم  بیرون  خانه زیر درخت  می شینم  و دجمبی می زنم  تو هم  ظهر بیا  بیرون کنار دریا  کسر بزن  با دهل با هم گپ بزنیم  ،    مواظب دهل پدر پدر بزرگت باش   مواظب  دهل خود هم باش ......                       کواری  حسین   کواری حسین    کواری حسین                                   زنگبار - کی موسمبا   پنج ساله یک استعداد ناب !  در بلاگ سیاورشن معنی لغات  سواحلی *  جمبو یا یمبو =  سلام ** نگوما = یک نوع دهل بزرگ در شرق افریقا  شبیح به دهل لیوا *** دجمبی  = یک نوع دهل افریقای ****  کواری =  خدا حافظ

ساز و دهل لوطی

قدیمیترین و معروفترین  موسیقی محلی  هرمزگان  ، ساز و دهل می باشد که توسط نوازندگان دوره گرد صدها سال پیش به این منطقه  راه  یافت  و هنوز هم  توسط   بازماندگان این گروها  در اکثر نقاط استان هرمزگان  شاهد اجرای  ساز و دهل هستیم . لوطی ها این پیام اوران شادی  و حافظان موسیقی  محلی  ، سهم زیادی در حفظ و گسترش  موسیقی اصیل منطق  داشته اند در گذشته  ارزوی هر پدر و مادری بود که در عروسی  فرزندش  صذای ساز و دهل  لوطی بشنود و همراه انان  چمک  ( رقص ) بکند . سبک نواختن ساز در استان هرمزگان شباهت زیادی به اجرای این نوع  موسیقی در  غرب هند دارد و متفاوت با سایر نقاط ایران می باشد .

برای اشنای بیشتر با  روند تاریخی  مهاجرت  این گروها  و تاثیر انان بر موسیقی   محلی ایران و اروپا به این ادرس مراجعه کنید.

 ساز در اندازههای  متفاوت با نامهای مختلف  وجود دارد   سرنا ، کرنا  ، شهنای و ........ در اکثر نقاط ایران  به نحوی از این ساز استفاده می شود . سرنای یختیاری  که بوسیله  تشمال ها نواخته می شود یکی از انواع رایج و شناخته شده ابن ساز  است .  صدای  ساز ودهل  در اغاز سال نوع     صدایی اشنا برای همه ایرانیان   می باشد .

 استاد بسم الله خان یکی از معروفترین  و شناخته ترین نوازندگان این ساز بادی است  وی اولین کسی بود که ساز  ( شهنای )  به شهر و به مجالس  رسمی وارد کرد  در ۶ ژانویه  ۱۹۵۰ در اولین مراسم سالگرد استقلال جمهوری هند  در شهر دهلی  ،بسم الله  خان  با دمیدن در ساز خود ،جشن استقلال  هند اغاز نمود  از ان تاریخ  تا  ۲۱ اگوست ۱۹۹۶  که دارفانی وداع کرد ، به عنوان سمبل  اتحاد  ملل مختلف هند  شناخته شده بود  به پاس گرامی داشت  این مرد بزرگ  دولت هند با درگذشت وی ،  یک روز عزای  عمومی اعلام نمود .؛ موسیقی هیچ مرز و زبانی ندارد بلکه پیام اور عشق خالص است ؛ این گفته  بسم الله خان  باعث شده بود که مورد احترام تمام  مردم هند باشد  وی که یک مسلمان شیعه بود   در شهر بنارس که  یک شهر مذهبی هندوها در کنار رودخانه گنگ است به دنیا امد و تا اخر عمرش در همانجا  زندگی کرد . به اکثر  کشورهای دنیا  سفر کرده بود  از جمله ایران ، هرکجا می رفت با سازش عشق ، برایری انسانها  و  صلح فریاد می کرد ، براستی باید او را مهاتما گاندی  موسیقی هند نامید . برای اطلاعات بیشتر به این سایت  مراجعه کنید

 در ایران نیز  نوازندگان  چیره دست  ساز کم نبودند  ولی متا سفانه بستر لازم برای  رشد انان و شناسای انان به محیط خارج از  محل زندگیشان ، فراهم نگردید و اکثرا در گمنامی  از این جهان رخت بر بستند .   شاه میرزا مرادی از استان لرستان  یکی از این  نابغه ها بود که سالها  در گمنامی  ساز می نواخت بدون اینکه   خارج از منطقه لرستان  شناخته شود  فقط در سالهای اخر عمرش    زمانی که به پاریس برای اجرای برنامه دعوت شد   و درانجا  سازش را به صدا دراورد  تازه   همگان از مرواریدی  با خبر شدند که سالها در دل صدفی    کف اقیانوس  خفته بود  ، اما دیگر زمانی باقی نمانده بود . شاه میرزا   فرصت زیادی نداشت  تا این ساز بهتر به ایرانیان و جهان بشناسد .  وقتی  هم وفات کرد  نه تنها  به احترامش  در ایران   یک روز اعزای ملی  اعلام  نکردند  ، حتی در استان زادگاهش  کسی برای   گرامی داشتش    مجلسی به پا  نکرد . در پارس وقتی شاه میرزا  مرادی   غم سالها گمنامی اش در ساز  دمید   ، حاضرین  به احترام   هنر این استاد  به پا خواستند  ، در همین جشنواره بود که به  او لقب  مروارید اقیانوس  دادند .  مرواریدی که سالها  در صدفی گمنام در اقیانوس   زمانه   گذرانده بود . یادش گرامی باد .

                                                عکس از سایت                             lor-ax.persianblog.co                         

            ساز  در هرمزگان       

در  استان هرمزگان     چندین گروه  نوازنده  ساز و دهل  وجود دارند که  اکثرا  بصورت حرفه ای    این کار ادامه می دهند  و نوازندگی  از نسلی به نسل دیگر  انتقال می یابد .  همراه با  ساز ، دهل گپ ، جره  و دمپک نیز  نواخته میشود .  نوازندگان  بخصوص نوازنده ساز و دهل گپ  دامنهای  سیاه  و گشادی  به پا  می کنند و   دور کمر بالای باسن  نیز  جرنگ ( زنگوله ) می  بندند 

                                                               علی جزیرتی ( علی کو بریم )      جشنواره    تهران

 نوازنده  سازبه سبک هرمزگانی  به همراه  نوازنده دهل گپ ، نه تنها ساز می زند بلکه  با رقص و حرکات خود  مجلس را گرم نگه  می دارد معمولا  بهترین نوازنده ساز  بهترین  رقص محلی  بخصوص سرکنگی (  رقص سر شانه ) هم   اجرا می کند .

                                               علی کو بریم  - تهران  نمایشگاه  بین المللی

 علی جزیرتی که به علی بریم  یا علی کو بریم معرف  است یکی از بهترین نوازندگان ساز در استان  و ایران می باشد  ، چند سال پیش بعد از اجرای موفقیت امیز  برنامه جشن واره موسیقی محلی درتهران ، برای شرکت در موسیقی ملل ، به المان  دعوت گردید  ولی علیرغم اینکه ویزا  و تمام مقدمات سفر مهیا گردیده بود ، با کارشکنی  مسئولین  ، این سفر انحام  نشد .شاید اگر  این سفر انجام می گرفت  امروز شاهد یک چهره بین المللی  در  بین نوازندگان هرمزگانی بودیم . مصاحبه با علی جزیرتی در  سایت هرمزگان . 

متاسفانه در این چند دهه  اخیر    ضربات جبران ناپذیری  بر پیکره  موسیقی هرمزگانی وارد شده  ، که اگر عشق و علاقه مردم  بخصوص  مردم روستاها  و علاقه هنرمندا ن هرمزگانی نبود  ، باید فاتحه  ساز و دهل خوانده میشد .

در اوائل انقلاب  در حالیکه  حاکمان  تازه به قدرت رسیده  موسیقی را حرام و منع کرده بودند   مردم  هرمزگان  به این قوانین  ارتجاعی تن درنداده و سعی در حفظ فرهنگ  و هنر  بومی  می نمایند و چه بسا به علت برگزاری جشن عروسی و  نواختن موسیقی  جریمه شده  و مورد ضرب و شتم  مامورین جمهوری اسلامی قرار گرفتند و حتی جانشان  در این راه دادند .  غلام جعفر  اولین نوازنده ساز در استان هرمزگان  و شاید سراسر ایران ، بود که به ضرب  گلوله پاسدارن اسلامی    ساز  بر  لب   به خون غلتید : مکان چاه فهله  شرق استان هرمزگان  ، در حالی که مجلس جشن   عروسی  گرم بود و  همه مشغول رقص و شادی بودند  و غلام جعفر هم  با ساز خود  سور شادی می دمید ، پاسداران کوردل  از پشت ، مغز  غلام جعفر هدف می گیرند   گلوله بعد از اصابت به سرش از چشمانش بیرون می اید ، غلام جعفر ققنوسوار  در حلیکه ساز در بغل فشرده بود به خاک می افتد . اما ساز غلام جعفر بر  خاک نماند  نسلی دیگری به پا خواسته است و در ساز  غلام جعفر می دمند  و  پیام میدهند که عشق و شادی پایدار است .

 علی جمشید ( علی میر رستمی )  ،  ابراهیم علی  ( چوک علی کو بریم  )  و دهها نفر دیگر  از ساز زنان جوانی هستند که  به این نوع موسیقی محلی جان تازه ای  داده اند . کار ابتکاری علی جمشید  ، نواختن ساز به همراه  ارگ و کیبورد ، می تواند نسل جدید جوانا ن هرمزگانی  با موسیقی محلی و اصیل منطقه بیشتر اشنا کند  و  شاید ترکیبی از این نوع کمکی بکند به حفظ موسیقی محلی .

                            علی جمشید ، مرشد میررستمی و مهرزاد میر رستمی در جشنواره  نوروزی  سوئد

غلام علی لل کان ،  مرکزو ،  غلی محمد   و مه مراد  کسانی هستند و یا بودند که در ساز زدند  مهارت داشتند . برای شنیدن مصاحبه با  علی جمشید و   ابراهم علی ( چوک علی کو بریم ) و شنیدن ساز  و تماشای  ویدئیوکلیب ساز به سایت هرمزگان مراجعه کنید.

                                                     کنسرت ساز  و دهل در حنوب  هند

                                            یک نوازنده  ساز در زنگبار